اقیانوس آبی، اقیانوس قرمز


اقیانوس آبی یا قرمز

اقیانوس قرمز جایی است که کوسه‌ها برای خوردن غذا، خون و خون‌ریزی به پا می‌کنند. داستان حوزه گردشگری در ایران است که همه به‌دنبال گرفتن سهم بیشتر از بازار بلیط هواپیما هستند. نویسنده کتاب اقیانوس آبی توصیه می‌کند به‌جای زخمی شدن در اقیانوس قرمز، به سمت اقیانوس آبی بروید که برای پول‌سازی بکرتر است. 

 

استراتژی اقیانوس آبی چیست؟

اصطلاح اقیانوس آبی اولین بار توسط پروفوسور چان و پروفوسور مائو برورگ در کتابی به‌عنوان استراتژی اقیانوس آبی مطرح شد. عنوان فرعی این کتاب: «چگونه فضای بازاری بدون مدعی خلق کنیم که در آن رقابت معنایی ندارد» است.

در این کتاب نویسندگان، در مورد ایده ایجاد بازار و نوع کسب‌وکاری است که در آن رقابتی وجود ندارد و هر شرکت میدان اختصاصی خود را به‌وجود می‌آورد. در این استراتژی شرکت قادر خواهد بود، محصول یا خدمات منحصر به فردی را در بازاری دست نخورده و پرپتانسیل به‌عنوان بازاری جدید تعریف کند. اقیانوس آبی استعاره‌ای است که می‌خواهد این نوع صنعت را که اغلب پتانسیل سود بالایی دارد را توصیف کند.

هدف استراتژی اقیانوس آبی، این است به‌جای رقابت‌های فرسایشی با بازار‌های سنتی، بازار‌هایی دست نخورده، جدید و بدون رقیب را جستجو کند و بیابد.

 

مفهوم استراتژی اقیانوس آبی

 

 

 

نویسندگان کتاب، در مقابل اصطلاح اقیانوس آبی، اقیانوس قرمز را نیز عنوان می‌کنند تا تمام دنیای بازار و بازاریابی را در این مفهوم توضیح دهند. در این کتاب، نویسندگان، اقیانوس قرمز را استعاره‌ای از صنایع مختلف معمول و شناخته شده و فضای بازار سنتی می‌دانند. 

نویسندگان، اقیانوس‌ قرمز را به‌عنوان صنعت‌های مرسوم موجود در فضای شناخته شده بازار توصیف می‌کنند. شرکت‌ها در مرزهایی مشخص و پذیرفته شده آن صنعت با رقابت جدی روبرو هستند. مثلا رقابت اپل، سامسونگ و هواوی بر سر کسب درصد بیشتری از بازار فروش گوشی‌های هوشمند است. قوانین این مسابقه توسط همه طرف‌های درگیر شناخته شده است و هدف این است که به سهم بیشتری از بازار دست پیدا کنند و رقبا را از میدان بدر کنند.

  اقیانوس‌های سرخ، شلوغ و محل جنگ شرکت‌هاست و پتانسیل سود و رشد کاهش می‌یابد. این اصطلاح از ایده رقابت وحشتناک بین کوسه‌های اقیانوس ناشی می‌شود که اقیانوس را خونین می کند.

 

اقیانوس آبی چیست؟

در سوی دیگر این داستان، اقیانوس‌های آبی وجود دارند. اقیانوس‌هایی از بازارهایی که هنوز وجود ندارند یا هنوز کشف نشده‌اند و خونی در آنها ریخته نشده است.

این فضای تازه و ناشناخته، با رقابت لکه‌دار نشده است و هنوز باید تقاضای آن در بازار ایجاد شود و جنگی برای آن وجود ندارد. فرصت رشد و سودآوری مناسب و سریعی دارد و هنوز قوانین رقابت و بهره‌وری آن کاملاً مشخص نشده است و این موضوع باعث می‌شود در این صنعت جدید رقابت معنی نداشته باشد.

به عبارت دیگر، اقیانوس آبی فضایی گسترده‌تر، عمیق‌تر و کشف نشده در بازار است و پتانسیلی بالایی دارد.

 

اقیانوس آبی در مقابل اقیانوس قرمز

این دو دانشمند توضیح می‌دهند که وجود اقیانوس‌های قرمز و رقابت شدید بین دو کمپانی برای حفظ کارایی و پیشرفت هر چه بیشتر آنها، مانعی محسوب می‌شود و کارایی را کاهش می‌دهد. برعکس این استراتژی، شرکت‌ها باید برای رسیدن به موفقیت بیشتر در درازمدت، فراتر از استراتژی سنتی اقیانوس قرمز قدم بردارند و وارد اقیانوس‌های آبی شوند.

استراتژی اقیانوس قرمز نگاهی ساختارگرایانه به بازار دارد که در آن همه طرف‌های ساختار و رقابت‌ها در هر صنعت از پیش تعریف شده‌اند و به رقابت خود ادامه می‌دهند. برای تداوم و بقا در این نزاع، شرکت‌ها بر ایجاد مزایای رقابتی نسبت به رقابای خود تمرکز دارند. همه سودهای جدید یک شرکت به ضرر یک شرکت دیگری تمام شده است؛ درآمد به جای ایجاد شدن، مجدد اسیر و توزیع می‌شود.

استراتژی اقیانوس آبی یک دیدگاه جدیدی نسبت به بازار است که هیچ مرز و ساختار پذیرفته‌ای در آن حضور ندارد. این دیدگاه و منطقه آبی، با گام‌هایی که افراد و شرکت‌ها در بازار برمی‌دارند، می‌توانند ایجاد و یا از نو ساخته شوند. به‌عنوان مثال شرکت هواوی با ایجاد و توسعه فناری 5G منطقه‌ای از بازار امنی برای خود ایجاد کرده است. در این نوع استراتژی، چشم‌انداز ما توسط موانع از پیش تعیین شده و قوانینی مشخص محدود نمی‌شود و تغییر ما از تمرکز بر عرضه محصول، خدمات و یافتن مشتری به تمرکز بر روی تقاضای افراد جامعه اتفاق می‌افتد. نوآوری، از جنگیدن در رقابت فرسایشی بهتر است. توجه بر تقاضای بازار و نیازهای برآورده نشده مردم، منجر به ایجاد ثروت و درآمد بیشتر با پتانسیلی بالا می‌شود.

 

محدودیت‌ها:

اگرچه این تئوری مزیتی‌هایی را برای سازمان فراهم می‌کند، با این حال خطرات زیادی نیز در ارتباط با این استراتژی وجود دارد:

  1. نادیده گرفتن رقابت

ایده اصلی استراتژی اقیانوس آبی، ایجاد فضایی بدون رقابت بازار سنتی است با این حال نباید کاملا از این موضوع غافل شد و ممکن است سایر شرکت‌ها نیز پس از شما وارد این بازار شوند.

بسیاری از مدیران و کارآفرینان بر این باورند که کالای جدید آن‌ها کاملا بی‌نظیر است که این می‌تواند باعث نادیده گرفتن رقابت احتمالی در این بازار جدید باشد.

  • دورافتادن از مسیر اصلی

خطر دیگر این است که یک شرکت برای یافتن اقیانوسی آبی، بیش از حد از چارچوب خود خارج شود و نقاط قوت، چشم انداز و رسالت خود را فراموش کند.  با منحرف شدن از مسیر اصلی، خطر شکست افزایش یابد. برای مثال می‌توان به ورود شرکت گلرنگ به صنعت خودرو اشاره کرد. اگرچه صنعت خودروسازی ایران اقیانوسی آبی و خلوت به‌نظر می‌رسد با این حال این صنعت از چارچوب شرکت گلرنگ فاصله زیادی دارد.

  • اختراع دوباره چرخ

  بسیاری از مزیت‌های استراتژی اقیانوس آبی، یک شرکت بزرگ را ترغیب به محک زدن خود در برابر بازیکنان کوچک، غالب در یک صنعت جدید می‌کند.

  این تفکر اشتباه می‌تواند یک شرکت را به سمت نادیده گرفتن بازیکنان کوچک ببرد. این ماهیان کوچک، امیدوار و در حال رشد هستند و بعد‌ها به یک چالش برای آن شرکت تبدیل خواهند شد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

محسن جعفری

نویسنده محسن جعفری

نوشته های بیشتر از محسن جعفری

دیدگاه خود را ثبت کنید